Topografya nedir ?

Topoğrafya, bir arazi yüzeyinin tabii veya suni ayrıntılarının meydana getirdiği şekil. Bu şeklin kâğıt üzerinde harita ve tablo şeklinde gösterilmesiyle ilgili ölçme, hesap ve çizim işlerinin hepsi.Arazi yüzeyinin şekli, istenen hassasiyete bağlı olarak takeometre veya teodolit denilen düşey ve yatay açıları ve uzaklığı ölçen aletler kullanılarak belirlenir. Düşey doğrultudaki kesit ölçmeleri için nivo denilen aletten de faydalanılabilir. Topografik ölçmelerde kenar uzunluğu 500-1000 metreye kadar olan nirengi ağı hasıl edilir ve bu poligonun köşelerinin birbirlerine göre konumları belirlenir. Daha sonra topoğrafyası belirlenecek arazi parçasına ait karakteristik noktaların, istasyon noktalarının konumları bu poligona bağlanarak tespit edilir. Arazi ölçmelerinden sonra kâğıt üzerine işlemeye geçilir. Aynı yükseklikteki noktaları birleştiren eşyükselti eğrileri çizilerek arazinin yüzey şekli ve üzerindeki ayrıntılar belirtilir. Bu işlemlerde topoğrafın yorumu da elde edilen sonucu etkiler. Günümüzde hava fotoğrafları çekilerek bunların yorumu yoluyla daha kısa sürede topoğrafik durum ortaya konulabilmektedir. Ancak bu tür fotoğrametrik ölçmelerde hassasiyet azalabilir.
Mühendislik yapılarının (yol, baraj, bina gibi) araziye uygulanabilmesi için topoğrafyanın bilinmesi şarttır.
Topoğrafya sanatının tarihi en az mühendislik kadar eskidir denilebilir. Hassas topoğrafik ve jeodezik ölçmeler 17. yüzyılda başlamıştır.

Topografik haritalar

Topografik haritalar, yeryüzünün belirli bir bölgesinin şekilsel yapısını, eş yükseklik eğrileriyle gösteren haritalardır ve yeryüzünde bulunan tüm unsurlar (dereler, ormanlar, göller, yollar, çeşmeler, binalar vb.), özel sembollerle bu haritalar üzerinde gösterilir.

Haritaların üst tarafı kuzeyi gösterir ve harita üzerindeki bir mevkii, enlem ve boylam ile ifade edilir. Dünya ekvatora paralel 180 enlem, ve kuzey-güney kutbundan geçen 360 boylama bölünmüştür. Her enlem/boylam, 60 dakika, her dakika ise 60 saniyeden oluşur. Dünya üzerindeki bir mevkii 42 36′ 17” N (Kuzey) 32 26′ 15” E (Doğu) şeklinde ifade edilir. (Bu nokta kuzey yarıkürede, 42 36′ 17” enlemi ve Londra, Greenwich’ten geçen ”0” derece boylamına göre 32 26′ 15” doğuda olan boylamın kesişme noktasında demektir.)Enlemler haritanın alt ve üst tarafında, boylamlar ise sağ ve solunda, kenarlarda gösterilir.

Tüm haritaların bir ölçeği vardır ve bu ölçek, 1 / 50.000, 1/100.000 gibi rakamlar ile ifade edilir. Ölçekten 1 birim mesafenin, gerçekte ne kadarlık bir mesafeyi gösterdiğini anlarız. Örneğin 1 / 100.000 ölçekli bir harita üzerinde 1 cm, gerçekte 100.000 cm. yi (yani 1 km.) göstermektedir.

Topografik haritalarda renkler, genel olarak şunları gösterir.

Siyah renkler, yol, bina, demiryolu, kule vb. insan yapısı şeyleri gösterir.
Mavi renkler, suyu yani nehir, dere, göl ve denizleri gösterir.
Yeşil, orman, otlak, tarla vb. bitki örtüsünü gösterir.
Kırmızı, ana yolları ve siyasi sınırları gösterir.
Eş yükseklik eğrileri kahverengi çizilir. Ancak kar ve buzla kaplı zirvelerde mavi renkle çizilirler.